Pandemia lęku, czyli co o tym, mówi psychologia?

„Człowiek więcej boi się tworów własnego umysłu niż konkretnej rzeczywistości”  – Antoni Kępiński

W terminologii psychologicznej uczucie lęku i strachu to odmienne stany emocjonalne. Strach pojawia się w obliczu realnego zagrożenia, natomiast lęk ma charakter irracjonalny, wynika bowiem z wyobrażonego niebezpieczeństwa albo przewidywanego zagrożenia. Lęk to najbardziej rozpowszechniony objaw psychopatologiczny.

Czy strach ma wielkie oczy?

Strach to powszechne doświadczane emocje. Ich podstawową funkcją jest informowanie o niebezpieczeństwie. Bez nich człowiek nie byłby nawet świadomy zagrożenia, więc mogłoby go spotkać wiele krzywd.

A zatem strach:

·         Pozwala przygotować się na niebezpieczeństwo

·         Mobilizuje organizm do walki

·         Stymuluje do uruchomienia sił – czasem wręcz nadludzkich

Niemniej jednak natężenie lęku bywa nieadekwatne do tego, co się naprawdę dzieje. Czasem pojawia się bezzasadnie. Odczuwanie ogromnego strachu podczas spotkania z lwem na sawannie jest normalne i właściwe – lew to przecież jedno z na niebezpiecznych zwierząt na ziemi. Gdy jednak ktoś ma identyczne natężenie lęku, gdy ogląda film przyrodniczy lub patrzy na lwa zamkniętego w klatce w zoo, wydaje się to nienaturalne, i co więcej, może znacznie utrudnić życie. Lęk to zatem sojusznik, który pozwala człowiekowi przetrwać w świecie, a zarazem wróg, który znacznie ogranicza funkcjonowanie. 

Nie zamartwiaj się tym, nad czym nie masz kontroli

Jest tylko jedna droga do szczęścia – przestać się martwić rzeczami, na które nie masz wpływu.” – Epiktet

Tak już mamy. Lubimy martwić się na zapas. Układamy w głowie setki czarnych scenariuszy i wyszukujemy rozwiązania problemów, które jeszcze się nie pojawiły. I co ważne – bardzo prawdopodobne, że nigdy nas nie spotkają.

Maxie C. Maultsby powiedział kiedyś:

80% rzeczy, których się obawiasz nigdy się nie wydarzy, na 12% nie masz wpływu, a z pozostałymi świetnie sobie poradzisz. www.simplife.pl 

Obszary wpływu

Sprawy, które nas zajmują można podzielić na trzy obszary: brak wpływu, wpływ pośredni i całkowita kontrola. Poznaj dwa podejścia, które możesz wybrać.

Podejście proaktywne - postawa, w której przyjmuje się, że to jednostka odpowiedzialna jest za swoje życie poprzez dokonywanie wyborów. człowiek proaktywny wyznacza sobie cele i wierzy w to, że może zmieniać swoje otoczenie na lepsze.

Podejście reaktywne - charakteryzuje się biernością i przenoszeniem odpowiedzialności za swoje niepowodzenia na czynniki zewnętrzne, takie jak wychowanie, niesprawiedliwy i nieuczciwy pracodawca. osoba przyjmująca postawę reaktywną wykonuje zadania zawodowe minimalnym nakładem sił i wywiązuje się ze zobowiązań na ostatnią chwilę. 

Szczęśliwy pracownik to wydajny pracownik

Poczucie zadowolenia z wykonywanej pracy sprawia, że pracownik staje się bardziej wydajny.

Jak dowodzą wyniki badań, osoby szczęśliwe i zadowolone z pracy wykonują ją lepiej i są bardziej wydajne.  Szczęśliwi pracownicy są zatem bardziej kreatywni, chętni do zgłaszania pomysłów na usprawnienie pracy i do współdziałania z innymi, w tym wykonywania dodatkowych zadań, nienależących do ich obowiązków. Zapewne m.in. dzięki takim działaniom są lepiej oceniani przez przełożonych, a to stwarza więcej możliwości awansu i podwyżek.

Mało kto zastanawia się nad tym, jak uszczęśliwić pracowników, a jeśli już – sięga się zwykle po kilka tradycyjnych sposobów. Te zaś niekoniecznie są najlepsze, a czasami odnoszą wręcz przeciwny skutek.

Kryjówki naszej psychiki

Poznaj psychologiczne mechanizmy, które nieświadomie stosujemy w swoim życiu, w rezultacie wprowadzając chaos i cierpienie w naszym życiu osobistym i w relacjach interpersonalnych.

Wymazywanie z pamięci

Wymazywanie z pamięci niechcianych emocji, uczuć jest zwykłym psychologicznym mechanizmem obronnym, który zaczyna funkcjonować, gdy takie uczucia jak przerażenie, poczucie winy czy gniew stają się zbyt silne. Umysł blokuje wtedy świadomości dostęp do nich, co stanowi doskonałą obronę naszej psychiki. Bez tego mechanizmu moglibyśmy oszaleć. System działa tak skutecznie, że w naszej pamięci nie pozostaje żadnej ślad tych uczuć lub zdarzenia, które je wywołało. Blokada może trwać dni, tygodnie lub lata, a czasami całe życie....

Bądź elastycznym optymistą

Zapewne spotkałaś się nie raz ze stwierdzenie, że ktoś dostrzega szklankę do połowy pełną (optymista) albo w połowie pustą (pesymista). Czyli na te same wydarzenia da się bowiem patrzeć z zupełnie innych perspektyw.

Czy optymiści mają lepiej?

Tacy ludzie cieszą się lepszym zdrowiem fizycznym i psychicznym, mają lepszy kontakt interpersonalny z innymi osobami, lepiej radzą sobie w stresie, z przeciwnościami życia, są bardziej kreatywni, nie poddają się zniechęceniu - gdy na ich drodze spadają kłody pod nogi, są wytrwali w dążeniu do celów, mają mniejszą tendencję do depresji i nadużywania używek oraz jak sądzą naukowcy – optymiści dłużej żyją.